Trở về
Tặng Lưu Thanh xuân
Vậy là lời mời đă được gửi đi, bằng thư, bằng email hay bằng điện thoại đối với những người ở xa. Thức ăn đă được đặt, nhà cửa được trang trí tạm ổn. Cũng c̣n một ít việc phải làm, nhưng giờ đây nàng cần nghỉ ngơi một chút, sau mấy ngày bận bịu cho sự kiện này.
Buổi tối tháng chín ở Đà Nẵng se lạnh, dù ban ngày trời nắng nóng. Đứng ở ban công trên lầu cao, nàng cảm nhận được làn gió từ biển thổi vào nhẹ nhàng, gây cảm giác dễ chịu và b́nh an. Dưới đường vẫn vọng lên tiếng c̣i xe máy, nhưng bắt đầu vắng dần. Đà Nẵng về đêm yên tĩnh hơn nhiều so với Sài G̣n, nơi nàng đă quen thuộc sau hơn nửa đời người sinh sống.
Trong thời gian tới, nàng sẽ nhiều lần lưu lại Đà Nẵng vào ban đêm, nhưng sẽ không phải ở một khách sạn nào đó, mà trong chính căn nhà này, nơi ngày mai nàng sẽ tổ chức lễ tân gia. Nhiều người sẽ đến dự: bà con, bạn bè, đối tác và hàng xóm nữa. Sau hơn một năm kể từ khi mua khu đất này, trải qua từng bước của việc h́nh dung căn nhà, thiết kế, xin giấy phép xây dựng, thi công thô, rồi hoàn thiện… cuối cùng nàng đă có một căn nhà riêng của ḿnh ở Đà Nẵng.
Đây không phải là một lễ tân gia b́nh thường, đối với nàng nó đánh dấu một sự trở về. Hơn 30 năm trước, nàng đă rời khỏi thành phố này mà chưa biết tương lai sẽ ra sao. Việc đến trường, nơi giúp nàng tạm quên đi những khó khăn thường ngày, cũng đă kết thúc. Bạn bè mỗi người mỗi hướng, kẻ vào đại học, người t́m đường vượt biên. Gia đ́nh hơn mười người không ai có việc làm ổn định. Tấm bằng tốt nghiệp trung học không đủ bảo đảm cho cuộc sống, khi mà cả xă hội đang vật lộn với cái đói, với những ràng buộc và sự nghi ngờ lẫn nhau. Chỉ có đường vào đại học may chăng mở được một lối thoát cho nàng. Đối với nàng, chuyện thi cử không khó. Nàng có niềm đam mê với sách vở, kiến thức và luôn luôn đứng đầu lớp. Nhưng lư lịch của nàng là một cản trở lớn. Nàng biết điều đó và lựa chọn một trường đại học hạng xoàng để hy vọng được vào, nhưng đă không thành công.
Việc ở lại Đà Nẵng quá đỗi khó khăn, nàng đă phải về quê kiếm việc làm và nương náu qua ngày. Cô học tṛ nhỏ ngày nào chỉ biết sách vở, là niềm tự hào của thầy cô, là đối tượng ngưỡng mộ của nhiều bạn bè, nay phải một ḿnh bươn chải để lo từng bữa ăn. Một bước ra đường, sống giữa những người công nhân lam lũ, thô phác, trong cái tăm tối của vùng quê, nàng ư thức được hoàn cảnh đặc biệt của ḿnh. Ước mơ bay bổng của tuổi trẻ đối mặt với thực tế khắc nghiệt của cuộc sống. Nàng phải nén ḷng lại, quên đi những giấc mơ, ban ngày làm việc, tối về vùi đầu vào sách vở, quyết tâm thi lại lần hai.
Nhưng tai họa dường như không bao giờ đến một ḿnh. Trong ṿng một năm, mẹ rồi cha của nàng ra đi, để lại 11 người con, mà người lớn nhất c̣n chưa có gia đ́nh. Mà đó là vào một trong những năm khốn khó nhất của đất nước. Mùa màng thất bát, sản xuất đ́nh đốn, cả xă hội cùng chịu chung cảnh bần cùng, đói kém. Cái chết của mẹ và cha là ngọn roi ác nghiệt nhất của số phận quất xuống nàng, đến ngay sau việc thi trượt đại học. May là nó đă không đánh quị người con gái mảnh mai đó, nó chỉ càng nung nấu thêm khát vọng sống và ư chí t́m đường thoát khỏi cái bóng tối bao quanh nàng. Cái bóng tối mịt mùng, đen thẫm như mặt sông ban đêm, khi nàng nh́n ra từ cửa sổ, giữa những bài toán dang dở lúc đêm khuya.
Hôm nay cũng là một ngày không trăng, nhưng cảm giác bị đè nặng, bức bối đó đă không c̣n nữa. Giờ đây nàng đang ở Đà Nẵng, trong căn nhà của ḿnh, cách căn nhà hồi xưa từng sinh sống không xa. Ba và mẹ giờ không c̣n nữa, một người chị cũng đă ra đi, nhưng c̣n đó các chị khác, có cô và d́, và bên cạnh nàng là người chồng và 3 đứa con khôn lớn, khỏe mạnh và giỏi giang. Gia đ́nh này, sản nghiệp này nàng đă dày công vun đắp, chắt chiu ǵn giữ từng giờ phút như con chim biết sợ cành cong sau từng ấy tai ương.
Cho đến trước đây vài năm, việc trở về này không nằm trong kế hoạch của nàng. Cuộc ra đi đó có quá nhiều tủi cực. Ba năm trung học quá nhiều khốn khó. Tất cả những điều đó đă để lại một vết hằn trong kư ức non trẻ của nàng. Đà Nẵng, bên cạnh h́nh ảnh cô học tṛ áo trắng, bạn bè, những giờ học say sưa, cũng khiến nàng nhói đau khi nhớ về thời gian đó. Nàng đă quá quen thuộc với Sài G̣n. Thành phố rộng răi này đă chấp nhận nàng, cũng như nhiều số phận không may khác. Tại đây nàng đă sống gần hai phần ba cuộc đời, lập gia đ́nh, sinh con, trải qua những ngày khó khăn, nhưng cuối cùng đă thành đạt bằng chính đôi tay của ḿnh. Các chị em nàng cũng đă rời Đà Nẵng từ lâu. Và gần đây, nàng đă chuyển phần mộ ba mẹ vào để được gần gũi con cái. Quê hương vẫn nằm trong kư ức của nàng, nhưng những t́nh cảm mâu thuẫn đó khiến nàng phân vân, né tránh việc nghĩ đến một chuyến trở về chính thức.
Trong hơn 30 năm đó, nàng đă nhiều lần về Đà Nẵng, v́ việc gia đ́nh, kinh doanh, hay gặp gỡ người thân, bè bạn. Những lần đó nàng thường ở khách sạn, với tâm thế của một người khách văng lai. Những thay đổi của thành phố, cả thời tiết, cũng được nàng nh́n bằng con mắt của người ngoài cuộc, “nhà” của nàng là Sài G̣n.
Nàng vẫn thường tự hỏi, nguyên cớ đă nào thúc đẩy ḿnh quyết định về đây. Rơ ràng, việc đầu tư nhà ở Đà Nẵng trong giai đoạn này là một quyết định hợp lư. Hơn nữa nàng không rời hẳn Sài G̣n: nàng chỉ có thêm một nhà thứ hai để trở về. Nhưng phải chăng ngoài lư do đó, c̣n có những sự thôi thúc khác mà nàng chưa thể định h́nh rơ ràng. Dù ít dù nhiều, v́ lư do kinh tế, ngày xưa Đà Nẵng đă không cho phép nàng ở lại. Nay th́ nàng trở lại, đàng hoàng, với tâm thế của một người thành đạt. Một giấc mơ hay một lời hứa âm thầm nay đă được thực hiện.
Nhưng cũng có thể c̣n một lư do nữa, mà nàng chỉ có thể cảm nhận được rơ ràng khi thức giấc lúc nửa đêm, giữa một cơn mơ. Trong giấc mơ đó, nàng là một cô gái tóc ngắn, gầy g̣ trong chiếc dài trắng, làn da trắng như bông bưởi và cặp mắt trong veo. Người con gái đó đă trải nghiệm những niềm vui và nỗi buồn với đầy đủ sự tinh tế của tuổi mới lớn. Tất cả nay đă trở thành một tài sản tâm hồn của nàng. Nó thay nàng quyết định món ăn nào ngon, màu sắc nào được ưa thích, khuôn mặt nào đáng tin cậy… Nhưng theo thời gian, dần dà có sự thay đổi. Những nỗi đau của của quá khứ dần dần phai đi; c̣n kỷ nệm đẹp th́ trở lại và ngày càng rơ ràng sống động hơn. Phải chăng đó là tiếng gọi, là lời nhắc nhở sâu kín nhất của quyết định trở về này?
Đường phố đă vắng lặng hẳn rồi, nàng hơi rùng ḿnh v́ lạnh. Ngày mai c̣n nhiều việc phải làm. Nàng đă quen với sự bận rộn rồi và không để nó làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của ḿnh. Nhưng đêm nay có thể nàng sẽ nằm mơ, như một cô gái dậy th́ đang cảm nhận trong ḿnh một cảm xúc tinh khôi.
Sài G̣n, 01/9/2011.
NĐS